Ένα Σύγχρονο Μοντέλο Διδασκαλίας της Έκθεσης

Όταν ξεκινούμε να διδάξουμε έκθεση σε οποιαδήποτε τάξη, καλό είναι να έχουμε στο νου μας ότι η διδασκαλία της έκθεσης πρέπει να αποτελεί ένα ξεχωριστό μάθημα, στο οποίο πρέπει να δώσουμε ιδιαίτερη οργάνωση και βαρύτητα.

Η συγγραφή είναι κάτι το οποίο διδάσκεται.

Δεν είναι δυνατόν να απαιτούμε από τους/τις μαθητές/τριες μας να γράψουν μεγάλα κείμενα, χωρίς εμείς να τους διδάξουμε το πως ή χωρίς έστω να μπορούν δουν πως γράφουν άλλοι άνθρωποι/παιδιά άλλα κείμενα.

Επομένως, η διδασκαλία της έκθεσης θα πρέπει να ακολουθεί συγκεκριμένα βήματα, τα οποία μάλιστα, θα διδάσκουν τον τρόπο των συγγραφέων-των πραγματικών συγγραφέων.

Το πρώτο πράγμα που μπορούμε να κάνουμε είναι να βρούμε χρόνο για τη διδασκαλία της έκθεσης.

Πρέπει να φροντίσουμε να διατηρούμε ένα σταθερό πρόγραμμα κάθε εβδομάδα όσον αφορά τη διδασκαλία της έκθεσης. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί εάν αφιερώσουμε περίπου 30 λεπτά δύο φορές την εβδομάδα στη διδασκαλία της.

Το δεύτερο πράγμα που πρέπει να προσέξουμε είναι να εστιάζουμε μόνο σε ένα είδος γραφής τη φορά (δηλαδή να διδάξουμε είτε αφήγηση, είτε πληροφοριακό κείμενο, είτε δοκίμιο γνώμης κλπ).

Αυτό επιτρέπει στους μαθητές να εμβαθύνουν πραγματικά σε κάθε είδος γραφής και να αποκτούν δεξιότητες που σχετίζονται με αυτό.

Μαθαίνοντας αφήγηση με τη χρήση των βασικών στοιχείων μιας ιστορίας (καρτέλες του Προπ)

Δεν πρέπει να διδάσκουμε τη συγγραφή χρησιμοποιώντας έτοιμα θέματα εκθέσεων. Αντίθετα, να αφήνουμε τους/τις μαθητές/τριες να επιλέξουν/δημιουργήσουν το δικό τους θέμα, ανάλογα με το είδος γραφής που μελετούμε.

Πώς να διδάξουμε τη συγγραφή- ένα σύγχρονο μοντέλο διδασκαλίας της έκθεσης

Ένα σύγχρονο μοντέλο Διδασκαλίας της Έκθεσης

1. Σύντομη Παρουσίαση της δεξιότητας: 10 λεπτά

Το κάθε μάθημα έκθεσης θα πρέπει να ξεκινά με μια σύντομη παρουσίαση από τον εκπαιδευτικό μιας νέας δεξιότητας (π.χ δημιουργία διαλόγων).

Αυτή είναι η στιγμή που διδάσκουμε στους μαθητές μια νέα δεξιότητα που θέλουμε να χρησιμοποιούν στη συγγραφή τους, που δε χρησιμοποιούσαν μέχρι τώρα.

Θα πρέπει να είναι σύντομη, στοχευμένη και περιεκτική. Αν ξοδέψουμε πολύ χρόνο μιλώντας, τότε οι μαθητές δε θα φτάσουν ποτέ στο γράψιμο!

Κατά τη διάρκεια της σύντομης παρουσίασης, θα πρέπει να μοιράζομαστε με τους μαθητές κείμενα πραγματικών συγγραφέων που λειτουργούν ως μέντορες.

Η μελέτη συγγραφέων είναι ο καλύτερος τρόπος για να δημιουργήσουμε συγγραφείς.

Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ολόκληρα βιβλία ή αποσπάσματα ως αυθεντικά κείμενα.

Τα μοιράζουμε (προαιρετικά) στους μαθητές και αυτοί τα κρατούν αρχείο στο ντοσιέ που έχουν αγοράσει για το μάθημα της έκθεσης. Οι μαθητές μπορούν να τονίσουν και να υπογραμμίσουν ενδιαφέρουσες λέξεις, διαλόγους και άλλες δεξιότητες.

2. Γραπτή Εργασία από τους Μαθητές: 25-35 λεπτά

Το μεγαλύτερο μέρος του μαθήματος της έκθεσης πρέπει φυσικά να αφιερώνεται στη συγγραφή κειμένου από τους μαθητές!

Σε αυτό τη φάση, ζητούμε από τους μαθητές να εφαρμόσουν τη δεξιότητα που τους μάθαμε το πρώτο δεκάλεπτο. Στη συνέχεια της αρχικής παρουσίασης που κάναμε, δίνουμε στους μαθητές τις οδηγίες για να δουλέψουν πάνω στη δεξιότητα που διδάξαμε, τροποποιώντας κατάλληλα το δικό τους κείμενο (το κείμενο αυτό των παιδιών το έχουμε ξεκινήσει, κάνοντας πρώτα μια προφορική συζήτηση και τον βασικό κορμό του κειμένου γραπτά).

Για παράδειγμα, εάν η παρουσίασή μας αφορά τη χρήση συνδετικών λέξεων μετάβασης, οι μαθητές μας θα ανατρέξουν στο κείμενό τους και θα προσθέσουν λέξεις μετάβασης.

Δίνοντας στους μαθητές μια πολύ συγκεκριμένη άσκηση και αυθεντικά κείμενα για αναφορά, τούς βοηθά να δουλέψουν συστηματικά πάνω στη δεξιότητα για πολλή ώρα (Αν κάποιος μαθητής μας ολοκληρώσει γρήγορα την άσκηση, μπορεί να την επαναλάβει σε επιπλέον κείμενα).

Έτσι, όλοι οι μαθητές/τριες βρίσκονται πάντα στο ίδιο σημείο στη διαδικασία της γραφής. Κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης, περνούμε διακριτικά δίπλα από τους/τις μαθητές/τριες, παρατηρούμε και κρατούμε σημειώσεις για το που υστερούν περισσότερο.

3. Μοίρασμα στην τάξη: 5 λεπτά

   
   

Είναι σημαντικό για τους συγγραφείς να έχουν ευκαιρίες να μοιράζονται τα γραπτά τους. Στην ουσία αυτός είναι ο βασικός λόγος που γράφουν οι συγγραφείς!

Η ανάγνωση της ιστορίας δε χρειάζεται πάντα να γίνεται μπροστά σε όλη την τάξη. Τις περισσότερες φορές μπορούμε να βάλουμε τα παιδιά να μοιραστούν με το διπλανό τους τις αλλαγές που έκαναν στο κείμενό τους, γιατί η ανάγνωση ολόκληρης της ιστορίας απαιτεί πολύ χρόνο.

Μαθητής που δημοσιεύει στην τάξη το κείμενό του

Πως να ξεκινήσουμε αυτό το καινούριο μοντέλο διδασκαλίας;

Απαραίτητο πριν ξεκινήσουμε αυτό το σύγχρονο μοντέλο διδασκαλίας της έκθεσης είναι να εξηγήσουμε στα παιδιά καθένα από τα τρία μέρη που αναλύσαμε παραπάνω: Σύντομη παρουσίαση, γραπτή εργασία από τους μαθητές και διαμοιρασμός στην τάξη.

Μιλάμε για το τι θα κάνουν οι μαθητές/τριες σε καθεμία από αυτές τις φάσεις και τι κάνουμε εμείς. Μαζί, σημειώνουμε το πως θα είναι αυτό το μάθημα. Δείτε, για παράδειγμα, τις σημειώσεις που κρατήσαμε με τους μαθητές όταν τους πρωτοεξήγησα τι θα κάνουμε στο μάθημα της έκθεσης:

Κάνοντας ένα τέτοιου είδους συμβόλαιο με τους/τις μαθητές/τριες, είναι πιο πιθανό για αυτούς να τηρήσουν τις συμφωνίες και να συμπεριφέρονται όπως προσδωκούμε.

Επίσης, πολύ σημαντικό:

Αντί οι εκπαιδευτικοί να πηδάμε από το ένα είδος γραφής στο άλλο, βάζοντας διάφορα θέματα κατά καιρούς στους μαθητές μας θα πρέπει να ξοδέψουμε κάποιες εβδομάδες εξασκώντας τα παιδιά σε κάθε είδος γραφής:

1. Η προσωπική αφήγηση

2. Το πληροφοριακό κείμενο (ενημερωτικό)

3. Το δοκίμιο γνώμης (εκφράζω την άποψή μου) και

4. Το κείμενο μυθοπλασίας

   
   

Σύντομη παρουσίαση

Παραδείγματα σύντομων τέτοιοων παρουσιάσεων μπορεί να είναι τα εξής (για την προσωπική αφήγηση):

1. Δείχνουμε στους μαθητές τι είναι η προσωπική αφήγηση με παραδείγματα κειμένων

2. Δημιουργούμε θέματα αφήγησης

3. Εξασκούμαστε στο διάλογο

4. Μαθαίνουμε να περιγράφουμε

5. Μαθαίνουμε τις μεταβάσεις

6. Φτιάχνουμε παραγράφους

7. Τελική επεξεργασία της ιστορίας μας

8. Η δημοσίευση

Εάν θέλετε, δείτε έναν έτοιμο οδηγό για την έκθεση γνώμης, ένα οργανωμένο σύστημα με έτοιμα τα mini-μαθήματα, τα κείμενα-μέντορες, γλωσσικά στηρίγματα και πολλά άλλα.

Γραπτή Εργασία

Αφού τελειώσουμε με κάθε mini-μάθημα (που συνήθως κρατάει 10 λεπτά) ο κάθε μαθητής θα εργαστεί μόνος του για να προσπαθήσει να εξασκηθεί στη δεξιότητα.

Μπορεί να μπούμε στον πειρασμό να αναβάλλουμε τη συγγραφή της έκθεσης έως ότου διδάξουμε στους μαθητές όλα όσα πρέπει να ξέρουν για ένα νέο είδος γραφής. Αλλά αυτό δεν πρόκειται να τους βοηθήσει να μάθουν πώς να γράφουν.

Τα παιδιά πρέπει να γράψουν αμέσως!

Επίσης πρέπει να θυμόμαστε ότι: Τα παιδιά εργάζονται πολύ καλύτερα όταν μπορούν να επιλέξουν οι ίδιοι το θέμα της έκθεσής τους.

Ενθαρρύνετέ τους να φτιάξουν γρήγορα τη βασική ιδέα της ιστορίας τους, χωρίς να ανησυχούν για την ορθογραφία και τη γραμματική. Αυτά τα δύο θα έχουν την ευκαιρία να τα επεξεργαστούν αργότερα.

Μοίρασμα στην τάξη

Όταν τα παιδιά ξέρουν ότι θα μοιραστούν το προϊόν της εργασίας τους στο τέλος του μαθήματος, έχουν περισσότερα κίνητρα να ολοκληρώσουν το κείμενό τους και να το κάνουν καλό.

Ο χρόνος διαμοιρασμού με την τάξη βοηθά τα παιδιά να αισθάνονται ότι το γράψιμό τους εκτιμάται. Επιπλέον, το γεγονός ότι θα πρέπει να εκτεθούν σε κοινό κάνει τα κείμενά τους πιο αυθεντικά!